Zwroty i ćwiczenia

Poznaj przydatny zwrot w kontekście, posłuchaj wymowy i przećwicz wypowiedź.

• Przemilczenie niewygodnego szczegółu pozostawia odbiorcy obraz formalnie prawdziwy, lecz istotnie niepełny.C2 · #1326
• Wypowiedziane z przesadną powagą „cóż za niespodzianka” brzmi tu jak ironia, nie jak wyraz autentycznego zdumienia.C2 · #1327
• Niech moja powściągliwość nie zostanie odczytana jako milczące przyzwolenie.C2 · #1328
• Pozwól, że zakwestionuję samą alternatywę: obie możliwości zakładają coś, czego dotąd nie wykazano.C2 · #1329
• To, że teza opiera się krytyce, nie zwalnia jej autora z obowiązku uzasadnienia.C2 · #1330
• Skoro wnioski mają charakter warunkowy, usuńmy z podsumowania pozór bezwzględnej pewności.C2 · #1331
• Autor przyznaje rację przeciwnikowi tylko po to, by podważyć znaczenie tego ustępstwa w następnym zdaniu.C2 · #1332
• Niedopowiedzenie działa tu mocniej niż dosłowny opis, ponieważ zmusza czytelnika do uzupełnienia brakującego ogniwa.C2 · #1333
• Zachowajmy dwuznaczność oryginału, zamiast rozstrzygać w przekładzie to, co autor celowo pozostawił otwarte.C2 · #1334
• Nie każdy sygnał dystansu narratora jest dowodem, że ostatecznie odrzuca on poglądy bohatera.C2 · #1335
• Przesunięcie akcentu z „czy” na „kiedy” przemyca założenie, że sama decyzja już zapadła.C2 · #1336
• Pytanie sugeruje odpowiedź, zanim rozmówca zdąży określić własne stanowisko.C2 · #1337
• Jeśli dla oponentów przyjmujemy surowsze kryteria, nasza bezstronność pozostaje jedynie deklaracją.C2 · #1338
• Skala rozbieżności uzasadnia ponowne sprawdzenie pomiarów, lecz sama w sobie nie wskazuje, który wynik jest błędny.C2 · #1339
• Nie możemy utożsamiać nieobecności zjawiska w naszej próbie z dowodem jego nieistnienia.C2 · #1340
• Im bardziej precyzyjny wydaje się szacunek, tym łatwiej przeoczyć niepewność tkwiącą w jego założeniach.C2 · #1341
• Uzgodnijmy najpierw, co uznamy za spełnienie warunku, aby później nie negocjować wstecz znaczenia naszej zgody.C2 · #1342
• Moja gotowość do ustępstwa kończy się tam, gdzie miałbym odpowiadać za cudze decyzje bez prawa ich zakwestionowania.C2 · #1343
• Proponowane zabezpieczenie byłoby iluzoryczne, gdyby jego uruchomienie zależało wyłącznie od strony, której działanie ma ograniczać.C2 · #1344
• Konsensus osiągnięty przez przemilczenie rozbieżności może rozpaść się przy pierwszej próbie wdrożenia ustaleń.C2 · #1345
• Dla jednych ciągłość instytucji jest oznaką stabilności, dla innych dowodem jej niezdolności do korekty własnych błędów.C2 · #1346
• Ochrona tego krajobrazu wymaga pogodzenia dwóch wartości, których nie da się sprowadzić do jednej miary: dostępności i zachowania jego charakteru.C2 · #1347
• Łatwość wskazania przyczyny awarii po fakcie nie dowodzi, że dało się ją równie łatwo przewidzieć.C2 · #1348
• Przyznanie się do granic własnej wiedzy wzmacnia wiarygodność wypowiedzi, o ile nie staje się pretekstem do unikania odpowiedzi na pytania, które można rozstrzygnąć.C2 · #1349
• Nie chodzi mi o ostatnie słowo w sporze, lecz o takie sformułowanie rozbieżności, z którym obie strony będą mogły uczciwie się utożsamić.C2 · #1350
• Z pozoru bezstronny opis zyskuje wyraźną perspektywę, gdy przyjrzymy się temu, czyje działania przedstawia jako wymagające wyjaśnienia.C2 · #1476
• Zwrot „jak wiadomo” może przesuwać ciężar rozmowy z uzasadnienia twierdzenia na konieczność tłumaczenia się z jego nieznajomości.C2 · #1477
• Nadmierna ostrożność w formułowaniu wniosków zaciera różnicę między rzeczywistą niepewnością a niechęcią do zajęcia stanowiska.C2 · #1478
• Pozwólmy wybrzmieć zastrzeżeniu, zanim przełożymy je na język rozwiązań, bo inaczej możemy rozwiązać problem, którego nikt nie zgłosił.C2 · #1479
• Historia urywa się w chwili wyboru, pozostawiając czytelnikowi nie tyle brakujące zdarzenie, ile odpowiedzialność za ocenę możliwych następstw.C2 · #1480
• Powtarzany szczegół zmienia funkcję w toku opowieści: początkowo porządkuje codzienność, później staje się sygnałem, że coś w niej pękło.C2 · #1481
• Dowcip oparty na dwuznaczności działa właśnie dlatego, że drugie odczytanie pojawia się dopiero po chwilowym przyjęciu pierwszego.C2 · #1482
• Opisując zwyczaj w imieniu całej wspólnoty, warto zapytać, kto rozpoznaje w tym opisie własne doświadczenie, a kto zostaje przez niego przemilczany.C2 · #1483
• Porównanie staje się mylące w chwili, gdy cechę wspólną obu sytuacjom uznajemy za dowód podobieństwa wszystkich ich istotnych uwarunkowań.C2 · #1484
• Spór o sprawiedliwość podziału może pozostać nierozstrzygnięty, dopóki nie ustalimy, czy pierwszeństwo mają potrzeby, wkład czy równe udziały.C2 · #1485
• Słowo „zwykle” potrzebuje punktu odniesienia: częstotliwość w jednej grupie nie mówi jeszcze, czego spodziewać się w każdej innej.C2 · #1486
• Jeśli „zawsze” pełni w wypowiedzi funkcję emocjonalnego wzmocnienia, odpowiedź oparta wyłącznie na jednym wyjątku może ominąć sedno skargi.C2 · #1487
• Deklaracja „nie wykluczamy takiej możliwości” pozostawia opcję w grze, lecz nie określa ani prawdopodobieństwa jej wyboru, ani zobowiązania do działania.C2 · #1488
• Rozumowanie o tym, co wydarzyłoby się przy innej decyzji, powinno uwzględniać także reakcje osób, które dostosowałyby do niej własne działania.C2 · #1489
• Najbardziej wyrazista wypowiedź w sporze nie musi reprezentować stanowiska większości; jej widoczność może wynikać właśnie z tego, jak dalece od niego odbiega.C2 · #1490
• Nowy problem bywa pozornie nierozwiązywalny, gdy próbujemy wtłoczyć go w kategorie stworzone do opisu zupełnie innych zależności.C2 · #1491
• Wyjaśniając wynik modelu, nazwijmy również to, co pominięto w jego konstrukcji, aby granice narzędzia nie stały się niepostrzeżenie granicami naszego opisu.C2 · #1492
• Znaczenie wydarzenia dla późniejszych pokoleń nie przesądza, jaką wagę przypisywali mu ludzie, którzy byli jego bezpośrednimi świadkami.C2 · #1493
• Krytyka sposobu uzasadnienia decyzji została odczytana jako sprzeciw wobec jej celu, przez co rozmowa zmieniła przedmiot bez wyraźnego uzgodnienia.C2 · #1494
• Porównanie dwóch stanowisk traci sens, jeśli jednemu przypisujemy wszystkie późniejsze korekty, a drugie oceniamy wyłącznie na podstawie jego pierwszej wersji.C2 · #1495
• Zgoda co do słowa „bezpieczeństwo” może skrywać rozbieżność co do tego, przed czym chcemy chronić, kogo obejmuje ochrona i jakim kosztem.C2 · #1496
• Zastąpienie słowa „błąd” słowem „odchylenie” zmienia ton opisu, lecz dopiero wskazanie normy pozwala ocenić, czy zmieniła się także jego treść.C2 · #1497
• Przypisując zasługę za wspólny wynik, warto odróżnić widoczność końcowego działania od jego zależności od pracy wykonanej wcześniej przez innych.C2 · #1498
• Krytyka reguły instytucjonalnej może dotyczyć skutków jej stosowania nawet wtedy, gdy nie kwestionuje dobrej woli osób, które się nią kierują.C2 · #1499
• Zamiast sprowadzać spór do dwóch obozów, ustalmy, w których punktach stanowiska się przecinają i gdzie zgodność słów kończy się wraz z wyborem działania.C2 · #1500
• Pytanie „czy mógłbyś” może służyć uprzejmemu sformułowaniu prośby, dlatego odpowiedź o samej zdolności wykonania czynności bywa pragmatycznie niepełna.C2 · #1626
• Stwierdzenie o „niektórych” uczestnikach nie uprawnia do wniosku o wszystkich, ale samo nie rozstrzyga też, czy pozostali spełniają ten sam warunek.C2 · #1627
• Zamiana „co najmniej” na „około” usuwa gwarantowaną dolną granicę i wprowadza przybliżenie, choć oba wyrażenia mogą towarzyszyć tej samej liczbie.C2 · #1628
• Sformułowanie „nie jest bezpodstawny” przyznaje argumentowi pewną zasadność, lecz może celowo pozostawiać otwartą kwestię siły jego uzasadnienia.C2 · #1629
• Dodanie słowa „już” do informacji o zakończeniu pracy może wyrażać zaskoczenie jej szybkością, a nie jedynie wskazywać moment wykonania.C2 · #1630
• Opis „dopiero trzy odpowiedzi” i opis „aż trzy odpowiedzi” mogą odnosić się do tych samych danych, jednocześnie ujawniając odmienne oczekiwania autora.C2 · #1631
• Wyjaśnienie staje się pozorne, jeśli nazwą zjawiska odpowiadamy na pytanie o jego przyczynę, nie wskazując żadnej dodatkowej zależności.C2 · #1632
• Słowo „naturalnie” może przedstawiać wybór jako oczywisty, zanim rozmówca zdąży ujawnić, że dla niego wiąże się on z istotną wątpliwością.C2 · #1633
• Nagłówek może sugerować zależność przyczynową samym zestawieniem dwóch zdarzeń, nawet gdy treść artykułu ostrożnie mówi jedynie o ich współwystępowaniu.C2 · #1634
• Metafora „mapy” pomaga uporządkować problem, lecz może też ukrywać fakt, że uczestnicy sporu sami zmieniają teren, który próbujemy opisać.C2 · #1635
• Duży przyrost procentowy po bardzo niskim wyniku początkowym może brzmieć imponująco, nie oznaczając równie dużej zmiany w liczbach bezwzględnych.C2 · #1636
• Wynik zbiorczy wymaga ostrożnej interpretacji, jeżeli zmieniły się udziały grup, z których go wyliczono, nawet gdy wyniki każdej grupy pozostają podobne.C2 · #1637
• Zmiana kryterium oceny po poznaniu wyników utrudnia odróżnienie rzeczywistej korekty celu od próby dopasowania celu do osiągniętego rezultatu.C2 · #1638
• Pojedynczy kontrprzykład obala twierdzenie bez wyjątków, lecz nie wystarcza sam w sobie do oszacowania, jak często występuje opisana prawidłowość.C2 · #1639
• Wizja przyszłej korzyści może organizować debatę tak silnie, że bieżące koszty stają się w niej tłem, choć dla części uczestników są głównym problemem.C2 · #1640
• Subiektywny charakter oceny estetycznej nie wyklucza rzeczowego uzasadnienia, jeżeli jasno odróżniamy własne odczucie od cech dzieła, do których je odnosimy.C2 · #1641
• Wypowiedź postaci może być niezbędna do zrozumienia świata przedstawionego, nie stanowiąc przy tym deklaracji poglądów autora.C2 · #1642
• Eufemizm łagodzi brzmienie opisu, ale może jednocześnie oddalać uwagę od osoby, która ponosi konsekwencje nazwanego w ten sposób działania.C2 · #1643
• Tłumacząc wypowiedź celowo niezręczną, nie poprawiajmy jej płynności automatycznie, jeśli właśnie niezręczność ujawnia pozycję mówiącego w rozmowie.C2 · #1644
• Deklaracja „ubolewam nad tym, co się stało” wyraża żal, lecz bez dodatkowego kontekstu nie przesądza, czy mówiący przyjmuje odpowiedzialność za zdarzenie.C2 · #1645
• Jeśli każdą możliwą obserwację można uzgodnić z twierdzeniem przez dopisanie kolejnego wyjątku, trzeba zapytać, co mogłoby skłonić nas do jego odrzucenia.C2 · #1646
• Zaproszenie do dyskusji daje ograniczony wpływ, jeśli uczestnicy mogą jedynie odpowiadać na przygotowane pytania, ale nie proponować własnych tematów.C2 · #1647
• Doprecyzowanie pojęcia nie rozwiąże sporu o wartości, jeżeli strony doskonale rozumieją ten sam skutek, lecz przypisują mu odmienną wagę.C2 · #1648
• Wyraźne wskazanie autora oceny zapobiega temu, by jej powtarzanie w kolejnych relacjach stopniowo nadawało jej pozór bezosobowego faktu.C2 · #1649
• Pytanie o warunki zmiany stanowiska może otworzyć rozmowę, w której samo żądanie ustępstwa brzmiałoby jak oczekiwanie rezygnacji z własnych racji.C2 · #1650
• Wyrażenie „o ile wiem” ogranicza zakres deklarowanej wiedzy, ale nie usuwa odpowiedzialności za rzetelne przedstawienie tego, co rzeczywiście wiemy.C2 · #1776
• Wypowiedź „nie wszyscy odmówili” nie jest równoważna stwierdzeniu, że wszyscy się zgodzili, a bez dodatkowych danych nie mówi nawet, ilu uczestników odpowiedziało.C2 · #1777
• Dodanie „wyłącznie” zmienia zakres wyjaśnienia: wskazanie jednego powodu nie musi oznaczać wykluczenia wszystkich pozostałych.C2 · #1778
• Zdanie „miał to zrobić” może opisywać zamiar, oczekiwanie lub obowiązek, dlatego wybór przekładu wymaga ustalenia, z czyjej perspektywy powstaje to zobowiązanie.C2 · #1779
• Cudzysłów przy pozornie neutralnym określeniu może sygnalizować dystans autora do użytej etykiety, zamiast jedynie oznaczać dosłowny cytat.C2 · #1780
• Nazwanie uwagi „jedynie techniczną” może obniżać jej pozorną wagę, choć od wskazanego szczegółu zależy możliwość wykonania całego planu.C2 · #1781
• Brak opisu alternatyw w relacji o decyzji nie dowodzi, że ich nie rozważano; może wynikać ze sposobu skrócenia opowieści.C2 · #1782
• Teza o nieuchronności wyniku wymaga mocniejszego uzasadnienia niż teza, że w danych okolicznościach był on najbardziej prawdopodobny.C2 · #1783
• Przekonująca opowieść o jednym przypadku może wyjaśniać jego przebieg, nie wystarczając do oceny częstości podobnych zdarzeń.C2 · #1784
• Gdy zmieniamy jednocześnie pytanie i sposób zbierania odpowiedzi, trudno przypisać różnicę wyników wyłącznie zmianie opinii uczestników.C2 · #1785
• Średni czas ukończenia zadania może wyglądać korzystnie, jeśli pomijamy osoby, które w ogóle go nie ukończyły.C2 · #1786
• Porównanie najlepszych osiągnięć jednej grupy z przeciętnymi wynikami drugiej miesza odmienne punkty odniesienia i może tworzyć pozorną przewagę.C2 · #1787
• Ocena konsekwencji zaniechania wymaga określenia, co prawdopodobnie wydarzyłoby się bez działania, a nie jedynie zestawienia stanu przed i po nim.C2 · #1788
• Precyzyjna liczba może sprawiać wrażenie pewności większej, niż pozwala metoda, z której wynika ten szacunek.C2 · #1789
• Przyjęcie wspólnego wskaźnika sukcesu nie usuwa sporu, jeśli strony odmiennie oceniają skutki, których ten wskaźnik nie obejmuje.C2 · #1790
• Mówienie w imieniu grupy wymaga odróżnienia uzgodnionego stanowiska od poglądu, który jedynie często słyszeliśmy w jej obrębie.C2 · #1791
• Zgoda na wysłuchanie argumentu nie jest obietnicą zmiany stanowiska, lecz może tworzyć zobowiązanie do potraktowania go z należytą uwagą.C2 · #1792
• Ironia oparta na wspólnym doświadczeniu może utracić czytelność po wyrwaniu z rozmowy, choć dosłowne brzmienie pozostaje bez zmian.C2 · #1793
• Niedopowiedzenie w zakończeniu może pozostawiać kilka interpretacji, nie oznaczając, że każda jest równie dobrze wsparta wcześniejszym tekstem.C2 · #1794
• Powtórzenie tej samej sceny z innego punktu widzenia może zmienić przypisywaną postaci intencję, nie zmieniając żadnego z widocznych działań.C2 · #1795
• Neutralność tonu nie gwarantuje neutralności doboru faktów, jeśli jedne okoliczności konsekwentnie uwypuklamy, a inne pomijamy.C2 · #1796
• Sformułowanie „to tylko kwestia czasu” przedstawia przyszły wynik jako przesądzony, mimo że samo nie wskazuje warunków, od których zależy jego wystąpienie.C2 · #1797
• Rozróżnienie między uzasadnieniem decyzji a opisem jej motywów pozwala uniknąć założenia, że to, co skłoniło nas do działania, automatycznie je usprawiedliwia.C2 · #1798
• Odpowiedź na zarzut dotyczący skutków może rozmijać się z pytaniem, jeśli broni wyłącznie dobrych intencji autora działania.C2 · #1799
• Uznanie argumentu za zasadny w określonych warunkach nie zobowiązuje do przyjęcia go tam, gdzie te warunki przestają obowiązywać.C2 · #1800